Oddychanie to mechanizm niezbędny dla funkcjonowania całego organizmu, dlatego jego pracą steruje autonomiczny układ nerwowy.

 Pozwala to bez udziału naszej świadomości na zaopatrywanie wszystkich komórek ciała w tlen. Świadomie możemy jedynie czasem krótkotrwale wstrzymywać oddech (np.: przed zanurkowaniem) oraz zmieniać  częstotliwość i objętość wdychanego, a także wydychanego powietrza (np.: dmuchanie balonu). Proces oddychania jest ściśle wbudowany w mechanizm lokomocji ( u małych dzieci np.: w obracanie się, podpieranie się, raczkowanie ; u starszych wstawanie, chodzenie itd.). Dlatego częstotliwość oraz głębokość oddychania zależy w głównej mierze od intensywności i charakteru czynności wykonywanej w danej chwili. Jeśli zgodzimy się z tym, że mechanizm oddychania jest ściśle połączony z lokomocją to równocześnie należałoby zgodzić się z tym, iż jego jakość zależeć będzie od jakości lokomocji (poruszania się). Kluczem do zrozumienia tego zjawiska jest poznanie mechanizmów prawidłowego rozwoju ruchowego dziecka, szczególnie w czasie pierwszego półrocza życia.

   Noworodek pojawia się praktycznie bez możliwości pokonywania siły grawitacji. Spowodowane jest to faktem, iż nie dysponuje on możliwością podparcia się na podłożu z wykorzystaniem rączek, pomimo że jego pozycja na brzuszku jest pozycją aktywną, objawiającą się umiejętnością przekładania główki z jednego policzka na drugi. Możliwość podparcia się na rączkach uzależniona jest od wyprostu kręgosłupa. Noworodek nie „posiada” takiej możliwości. W przypadku prawidłowego rozwoju, sytuacja diametralnie zmienia się u niemowlęcia trzymiesięcznego. Rozwijający się wyprost kręgosłupa daje mu możliwość podparcia się w trzech punktach: na  łokciach oraz na spojeniu łonowym. Okres ten , jeśli przebiega prawidłowo, jest początkiem kształtowania się fizjologicznych krzywizn kręgosłupa, a także rozwoju jego rotacji. Powstawanie prawidłowych krzywizn kręgosłupa (lordoza szyjna - kifoza piersiowa - lordoza lędźwiowa) możliwe jest dzięki odpowiedniemu napięciu mięśni grzbietu oraz brzucha. Proces ten przebiega intensywnie przez kolejne trzy miesiące życia dziecka, tak więc sześciomiesięczne niemowlę potrafi podeprzeć się w czterech punktach: na otwartych dłoniach oraz na przedniej powierzchni ud. Obserwując tą właśnie pozycję u  harmonijnie rozwijającego się półrocznego dziecka, dostrzec będziemy mogli, że  jakość wyprostu kręgosłupa w odcinku lędźwiowym (lordoza lędźwiowa) uzależniona będzie  głównie od prawidłowego napięcia mięśni brzucha (tzw. koncentryczna praca mięśni brzucha). Napięcie to, pozwala na utrzymanie odpowiedniego ciśnienia w jamie brzusznej. Narządy wewnętrzne znajdujące się w jamie brzusznej stawiają w takiej sytuacji pewien opór dla głównego mięśnia oddechowego organizmu człowieka. Mięsień ten to przepona, a mieści się on na granicy jamy brzusznej oraz klatki piersiowej. Przepona stymulowana tym oporem zmuszona jest w trakcie wdechu uruchomić klatkę piersiową przy pomocy mięśni znajdujących się w jej okolicy. Prowadzi to do powiększenia jej objętości, a tym samym do uaktywnienia oddychania torem piersiowym. W takim sposobie oddychania będzie swój udział miał odcinek piersiowy kręgosłupa. Prawidłowo wyprostowany kręgosłup w tym odcinku zapewni odpowiednią ruchomość poruszającym się w trakcie wdechu i wydechu żebrom. Problem nieprawidłowego sposobu oddychania i zaburzonej ruchomości klatki piersiowej jest doskonale znany wszystkim osobom zajmującym się leczeniem wad postawy (lekarzom ortopedom, nauczycielom wychowania fizycznego, fizjoterapeutom). Jakość poruszania się (lokomocji) uzależniona jest od jakości wyprostu kręgosłupa (jakości postawy), którego rozwój rozpoczyna się w momencie narodzin. Pamiętajmy, że istnieje bardzo prosty, a zarazem skuteczny środek diagnostyki oraz terapii odchyleń w jakości lokomocji, możliwy do zastosowania od pierwszych dni życia - metoda Vojty.

Autor: Wojciech Dutka, mgr fizjoterapii, dyplomowany terapeuta metody Vojty (Internationale VOJTA Gesellschaft e.V)